ادامه دارد...

هرچه تبسم غبیشی هرکجا می‌نویسد

کهن‌ترین شهر جهان

این مطلب در سایت «رادیو فرهنگ» منتشر شده است.

شهر تاریخی شوش، کهن‌ترین شهر جهان، مرکز تمدن عیلام بوده که واقع در یکصد و پنجاه کیلومتری شرق رود دجله در استان خوزستان کنونی است. این شهر را به این جهت به‌ عنوان کهن‌ترین شهر جهان می‌نامند که از آغاز پیدایش تا کنون همواره پابرجا بوده است. شوش در عمر طولانی خود دارای دو عصر طلایی بوده. یکی دوره‌ی عظمت پادشاهان عیلام که در این عصر خوزستان کشوری قوی و شوش شهری آباد و مجلل، با ساختمان‌ها و قصرها و غنایم پربها بوده است. این دوره با حمله‌ی آشوربانیپال خاتمه یافت. دوره‌ی دوم دوره‌ی تجدید بنای شوش در عصر هخامنشیان است که داریوش قصرها و عمارات زیبایی درآن برپا ساخت.


نام باستانی شوش یا دشت سوسیانا «سوس» بود که بعدها تبدیل به شوش شد. برخی شوش را به معنای خوب و خوش دانسته‌اند. نام شهر شوش به یونانی «سوسای» بوده و در تورات و قاموس کتاب مقدس آمده است که شوش یا شوشیان در زبان عبری به معنای زنبق است. در روایتی دیگر در خط عیلامی نام شوش به‌صورت هزوارش نگاشته می‌شده، که از دو جزء به معنی باغ و سدر (کنار) تشکیل شده است و روی هم به معنی کنارستان یا باغ سدر است. این واژه‌ی مرکب که در اکدی و عیلامی «شوشن» خوانده می‌شده یعنی شهر شوش.

 در پی حفاری‌های باستان‌شناسان آثاری در تپه‌های باستانی گوناگون کشف شد که نشان‌گر وجود محل سکونت کشاورزان در این منطقه در حدود ۹۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح است. ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد نیز در این مکان مردم در قلعه‌هایی زندگی می‌کرده‌اند. اما از ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد، شهرنشینی در شوش آغاز شد. شهر شوش در طی حیات پر فراز و فرود خود، دوره‌های تاریخی فراوانی را تجربه کرده است. آشوربانیپال (پادشاه آشوریان) بین سال‌های ۴۶۵-۴۶۰ قبل از میلاد شهر شوش را فتح و مانند دیگر فتوحات خود با خاک یکسان کرد. داریوش اول هخامنشی شوش را بازسازی نمود و کاخ آپادانای خود را به عنوان پایتخت زمستانی در تپه‌ی شاهی برپا ساخت. خشایارشا نیز در شوش زندگی می‌کرده ‌است. در زمان اردشیر اول در اثر آتش سوزی بزرگی اکثر بناهای شوش از بین رفت و بقایای این آثار باستانی در قرن بیستم از زیر خاک بیرون آمد. قسمت عمده‌ای از بناهای شهر شوش در اثر تسطیح دشت خوزستان برای اهداف کشاورزی از بین رفت و جنگ هشت ساله‌ی ایران و عراق نیز خسارات زیادی به آثار باستانی شوش وارد کرد. حفاری‌های غیر مجاز ساکنین دشت و حمله‌ی باستان‌شناسان غربی، باعث شده‌ است قسمت عمده‌ای از این آثار از بین برود یا به موزه‌های خارجی منتقل شود.

از آثار دیدنی شهر شوش می‌توان به کاخ آپادانا اشاره کرد. این کاخ به دستور داریوش بزرگ پادشاه هخامنشی در حدود سال‌های ۵۱۵_۵۲۱ پیش از میلاد در شوش روی آثار و بقایای عیلامی بنا نهاده شد. دیوارهای کاخ از خشت و ستون‌های آن از جنس سنگ و هماهنگ با ستون‌های تخت جمشید (پایتخت بهاره‌ی هخامنشیان) است. کاخ داریوش واحدهای مختلفی همچون تالار بارعام، حرم‌سرا، دروازه و کاخ پذیرایی و همچنین سه حیاط مرکزی دارد. دیوارهای داخلی کاخ با آجرهای لعاب‌دارِ منقوش با طرح‌های سپاه جاویدان، شیر بالدار و نقش گل نیلوفر آبی مزین بوده‌اند که بقایای آن در موزه‌های خارجی و داخلی نگهداری می‌شود.

آرامگاه دانیال نبی نیز در شوش واقع است. دانیال ملقب به نبی‌الله از پیامبران بنی اسرائیل و معاصر کورش و داریوش اول هخامنشی بوده. پیامبری که در سرزمین مقدس فلسطین به دنیا آمد و در کودکی پدر و مادر خود را از دست داد و به سرپرستی پیرزنی بزرگ شد. در نوجوانی به اسارت و به سرزمین بابل برده شد و حوادث روزگار او را از غلامی به کار دیوانی کشاند. به جهت نفوذ و قدرت معنوی خویش اسباب آزادی اولاد یهود را پس از 70 سال اسارت فراهم کرد و در شوش از دنیا رفت.

قلعه‌ی شوش نیز از دیگر دیدنی‌های این شهر است. در سال 1897 میلادی دولت فرانسه برای فراهم آوردن محلی امن و مناسب برای هیات باستان شناسی فرانسه، قلعه‌ای با طرح قرون وسطایی اروپا بر بلندترین نقطه‌ی تپه‌های شوش و بر روی بقایای یک قلعه‌ی عیلامی ساخت. ساختمان این قلعه با نظارت حاج مصطفی دزفولی و با خشت بنا گشت. پلان قلعه به شکل ذوزنقه است و دورتادور آن را راهرویی احاطه کرده و ردیف اطاق‌هایی برگرد آن قرار گرفته‌اند.

زیگورات عیلامی چغازنبیل در 45 کیلومتری شوش، موزه‌ی شوش، کاخ شاوور، هفت‌تپه و شهر شاهی و تپه‌ی صنعتگران از دیگر مکان‌های باستانی و دیدنی شهر تاریخی شوش هستند.

تبسم غبیشی

+ تبسّم غبیشی ; ۱۱:٤٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/۱/۱٩
comment نظرات ()