ادامه دارد...

هرچه تبسم غبیشی هرکجا می‌نویسد

"جان تازه‌ای در تن نقاشی ایرانی"

این نوشته در سایت رادیو فرهنگ منتشر شده است.

استاد حسین بهزاد یکی از مینیاتورسازان بزرگ و به‌نام معاصر ایرانی است. او در سال 1273 هجری شمسی در تهران متولد شد. بهزاد فرزند نقاش و قلم‌دان‌ساز بزرگ اصفهانی به نام میرزا فضل‌الله بود. پدرش او را از سن هفت‌سالگی نزد استادی به‌نام ملاعلی برای شاگردی گذاشت تا قلم‌دان‌سازی را بیاموزد. اما متأسفانه به فاصله‌ی اندکی از یکدیگر هم پدر و هم استاد ملاعلی بر اثر بیماری وبا درگذشتند و از این زمان دوران زندگی سخت استادحسین بهزاد آغاز می‌شود. فقر اقتصادی همراه با فشارهای ناپدری‌اش زندگی را سخت به کام او تلخ کرد.

پس از مرگ پدر، حسین بهزاد نزد استادی به نام میرزا حسن پیکرنگار به مدت دوازده سال به یادگیری و مشق مینیاتور پرداخت و با توجه به استعداد فراوانی که در این هنر از خود نشان داد، زودتر از آن‌چه انتظارش می‌رفت به شهرت رسید. از آن پس بسیاری از مینیاتورهایی که به میرزاحسن سفارش داده‌ می‌شد به قلم او به انجام می‌رسید. وی از جمله در کپی کردن مینیاتورهای قدیمی نقاشان دوران صفویه از جمله آثار کمال‌الدین بهزاد و رضا عباسی توانایی فراوانی از خود نشان داد. به‌طوری‌که آثار وی از نمونه‌های اصلی قابل تشخیص نبود. از سن هجده‌سالگی حسین بهزاد کارگاه مستقلی برای کار خود دایر کرد که با استقبال روبه‌رو شد. در این زمان بسیاری از آثار استاد حسین بهزاد توسط مستشرقین به عنوان عتیقه و نمونه‌های اصیل قدیمی در اروپا به فروش می‌رفت.

بهزاد در سال 1314 شمسی به فرانسه مسافرت کرد و در موزه‌های آن‌جا به مطاله‌ی آثار نقاشی استادان شرقی و غربی مشغول شد. اقامت او در فرانسه تأثیر به‌سزایی در هنر مینیاتورسازی بهزاد گذاشت. وی پس از بازگشت از فرانسه ضمن رعایت قواعد مینیاتورسازی، از تقلید کار استادان گذشته دست کشید و به ابداع شیوه‌های تازه‌ای در نقاشی ایرانی دست زد. وی سبکی به وجود آورد که با هنر روز تطبیق کند و به هنر مینیاتورسازی که به تقلید صرف از روی آثار گذشته محدود شده‌بود و رو به فراموشی می‌رفت، رمق تازه‌ای بدهد.

آثار دوره‌ی جدید کار هنری او چندین‌بار در ایران و مراکز هنری سایر کشورهای جهان به‌نمایش گذاشته‌ شد و مورد تحسین فراوان قرار گرفت.

شیوه‌ی رایج مینیاتورسازی در زمان بهزاد، همان شیوه‌ی مغولی بود. پرتره‌ها، مناظر و... به همان شیوه‌ی رایج و یکنواخت گذشته تصویر می‌شد. بهزاد بسیاری از ریزه‌کاری‌های زائد مینیاتور را دور ریخت، سایه‌روشن ‌را وارد نگارگری کرد، در رنگ‌آمیزی به ابداعاتی دست زد و در ترکیب‌بندی‌های رایج دست به ابتکار زد. همچنین از تعداد انبوه پیکره‌ها در مینیاتور کاست.

تا پیش از بهزاد، نگارگری در خدمت کتاب‌آرایی بود و به همین‌خاطر، نگاره‌ها در ابعاد کوچکی و به‌اندازه‌ی قطع کتاب تصویر می‌شد. یکی از ابداعات مهم حسین بهزاد، مطرح کردن هنر مینیاتورسازی به عنوان یک اثر مستقل و در ابعادی بزرگ و با مضامین جدید بود.

بدین‌ترتیب، نقاشی ایرانی که پس از پایان دوره‌ی صفویه دچار تکرار و رکود شده‌بود و در دوران قاجاریه تحت تأثیر نقاشی‌های فرنگی و روسی از مسیر خود منحرف می‌شد، زیر دستان توانای استادحسین بهزاد جان تازه‌ای گرفت و به مسیر حقیقی خود بازگشت. او که در راه تحصیل هنر سختی‌های زیادی کشیده‌بود، سرانجام پس از سال‌ها تلاش به نقاشی ایرانی جان تازه‌ای دمید و شاگردان بسیاری تربیت کرد. وی سال‌ها کارمند فنی اداره کل باستان‌شناسی و استاد مینیاتور هنرستان هنرهای زیبای تهران بود و در مدت زندگی خود قریب چهارصد کار هنری به وجود آورد که بعضی از مشهورترین آنها عبارت‌اند از قحطی، بهرام و گل‌اندام، خزان جوانی، دختر رز، کشتن رستم دیو سفید را، خیال، ابو علی سینا، شب قدر حافظ، رودکی، صورت شمس تبریزی و مولانا جلال الدین رومی، ابریق مرا شکستی. فتح بابل یکی از بهترین آثار اوست که بهزاد در آن پیروزی کوروش بر بابل و آزادی بردگان را به تصویر کشیده‌ است.

استاد حسین بهزاد پس از یک دوره بیماری، در سال 1347 و در تهران دار فانی را وداع گفت.

+ تبسّم غبیشی ; ۱٢:۳٤ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۳/۱٠
comment نظرات ()